Zjawa na tle Wawelu - obraz

W świetle księżyca, po drugiej stronie Wisły, Wawel wydaje się niemal nierzeczywisty — bardziej wspomnieniem niż miejscem. Na brzegu stoi samotna postać trzymająca latarnię. Nie wiadomo, czy przyszła tu kogoś szukać, czy od dawna na kogoś czeka.

Zjawa nie jest duchem zemsty ani zwiastunem nieszczęścia. Jej obecność budzi inny rodzaj niepokoju: ten, który pojawia się, gdy człowiek nie potrafi rozstać się z przeszłością. Jest uosobieniem pamięci silniejszej od czasu, tęsknoty, która nie wygasa nawet wtedy, gdy wszystko inne dawno przeminęło.

W przeciwieństwie do wielu przedstawień duchów, postać nie zwraca uwagi na widza. Jej spojrzenie skierowane jest ku Wawelowi, jakby szukała czegoś utraconego po drugiej stronie rzeki. Widz staje się świadkiem bardzo osobistego momentu, którego znaczenia nigdy nie pozna.

Obraz bada niepokój związany z przemijaniem i niedomknięciem. Nie pyta, czego boimy się najbardziej. Pyta raczej, za czym tęsknimy tak bardzo, że nie potrafimy odejść.